Binnen het programma JusticeLink bouwen we aan een technische voorziening voor gegevensuitwisseling en -analyse voor (toegepast) wetenschappelijk onderzoek binnen Justitie en Veiligheid. Het doel is helder: onderzoekers sneller, eenvoudiger en veiliger toegang geven tot de juiste gegevens, binnen duidelijke juridische en organisatorische kaders.

JusticeLink is meer dan een nieuwe IT-voorziening die fungeert als koppelvlak tussen gegevensaanbieders en onderzoekers. We werken net zo hard aan het stroomlijnen en vereenvoudigen van compliance. Juristen Chris Koppe en Wessel Damen coördineren en beantwoorden de juridische vraagstukken die daarbij komen kijken, zodat we niet alleen technisch maar ook juridisch en bestuurlijk robuust bouwen.

Het delen en gebruiken van gegevens binnen het JenV-domein is complex. Organisaties zoals het WODC en het NFI werken met zeer gevoelige data. Bij ieder verzoek om gegevens moet worden vastgesteld of de deling of het gebruik rechtmatig is, onder welke voorwaarden dit mag plaatsvinden, en wat dit vraagt van alle betrokken partijen, waaronder de gegevensaanbieders.

In de praktijk leidt dat nog te vaak tot:

• verschillende interpretaties van wet- en regelgeving;
• onduidelijke rollen en verantwoordelijkheden;
• uiteenlopende procedures, standaarden en eisen per organisatie.

Het gevolg: onduidelijkheid, langere doorlooptijden en veel maatwerk, terwijl vergelijkbare situaties juist vragen om vergelijkbare oplossingen. JusticeLink pakt dit aan door gegevensdeling en -gebruik voor (wetenschappelijk) onderzoek juridisch eenduidig te organiseren. We beantwoorden de juridische vragen in samenhang met rollen en verantwoordelijkheden en verbinden die aan de JenV Afspraken Gegevens & Algoritmes (JAGA). Zo ontstaat een inrichting die juridisch onderbouwd is en vooral ook beter uitlegbaar en uitvoerbaar.

Bij JusticeLink komen veel juridische kaders samen. Denk aan taken en bevoegdheden uit het Organisatiebesluit JenV en de regelingen van het NFI en het WODC, maar ook aan wetgeving zoals de Wet politiegegevens (Wpg), de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de AI Act.

Een kernvraag voor iedere jurist is: wat zijn de grondslagen voor de beoogde handelingen en gegevensstromen? Om die vraag consistent te beantwoorden, hebben we een uitgebreid memo ontwikkeld dat de grondslagen systematisch doorlicht. Omdat JusticeLink ook verwerking van datasets met persoonsgegevens mogelijk maakt, besteden we daarin aandacht aan bevoegdheden, verantwoordelijkheden en grondslagen van verwerkingen. 

Na de succesvolle afronding van deze fundamentele eerste stap, gaat onze aandacht op het juridisch vlak uit naar het ondersteunen en vereenvoudigen van Data Protection Impact Assessments (DPIA’s), het zelf uitvoeren hiervan, en het steeds verder uitwerken van protocollen en standaardafspraken voor veelvoorkomende gegevensbewegingen tussen partijen. In samenwerking met het WODC hebben we een DPIA Invulhulp ontwikkeld die (geautomatiseerd) rekening houdt met de juridische en beleidsmatige eigenaardigheden die bij het uitvoeren van DPIA’s voor wetenschappelijk onderzoek binnen JenV komen kijken. De komende maanden gaan we aan de slag met de uitdaging van het standaardiseren en harmoniseren van de werkwijzen van allerlei verschillende partijen binnen JenV wanneer gegevens uitgewisseld worden voor wetenschappelijk onderzoek. We proberen in dat kader tot één protocol te komen dat door zo veel mogelijk relevante partijen gevolgd kan worden, wat in de toekomst een hoop werk kan schelen.

Daarnaast ontwikkelden we de Compliance Matrix om zicht en grip te krijgen op alle juridische eisen die bij een onderzoek samenkomen. Die matrix bekijkt elk onderzoek vanuit drie niveaus:

• relevante wet- en regelgeving;
• vigerend beleid (bijvoorbeeld privacy-, gegevens- en cloudbeleid);
• voorwaarden van de gegevensaanbieder (zoals een Wpg-besluit).

Deze systematiek maakt het toetsbaar en herhaalbaar, en verkleint de kans op interpretatieverschillen.

JusticeLink fungeert als koppelvlak tussen aanbieders en afnemers van gegevens. Gegevensaanbieders kunnen in de voorziening aangeven onder welke voorwaarden hun gegevens mogen worden verwerkt. JusticeLink maakt deze voorwaarden inzichtelijk, controleerbaar en herhaalbaar. Zo weten onderzoekers én aanbieders waar zij aan toe zijn. Dat geeft houvast, versnelt de afhandeling en verhoogt de kwaliteit en veiligheid van onderzoek.

De urgentie is duidelijk: verouderde systemen, onduidelijke processen en onheldere (juridische) verantwoordelijkheden zorgen er nu nog te vaak voor dat het verkrijgen van onderzoeksgegevens onnodig lang duurt of zelfs tot stilstand komt. Daarmee gaan kansrijke onderzoeken verloren.

Met JusticeLink lossen we dit stap voor stap op. Door juridische vraagstukken te duiden en weg te nemen, creëren we een voorziening waarmee onderzoekers van het NFI en het WODC meer, beter en veiliger onderzoek kunnen doen. Dat levert kennis op voor iedereen en draagt bij aan een rechtvaardigere samenleving.

Kortom: JusticeLink brengt techniek, recht en organisatie bij elkaar. Met één doel voor ogen: juridisch verantwoord en voorspelbaar gegevens delen, zodat goed onderzoek sneller van de grond komt.